Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Soçi’de Rusya Lideri Vladimir Putin ile biraraya gelmesi sonrası yine Türk Amerikan Rus ekseninde Washington mu Moskova mı olmalı kim daha iyi, kötü tartışmaları gündeme geldi.

Yazarlar - Metehan DEMİR  30/09/2021     27 GÜN ÖNCE

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Soçi’de Rusya Lideri Vladimir Putin ile biraraya gelmesi sonrası yine Türk Amerikan Rus ekseninde Washington mu Moskova mı olmalı kim daha iyi, kötü tartışmaları gündeme geldi.

 

Kimileri Rusya ile yeni dönem dedi. Bazıları ise ABD de önemli dedi. Ama asıl önemlisi, aslında ikisi ile ilişkileri ulusal menfaatlerimiz doğrultusunda akılla yönetmek. Gaza gelmemek. Duygusal olmamak.₺

 

Bu kritik konuyu objektif olarak ele alma zamanı geldi.

 

Bazı değerlendirmelerde, Türkiye giderek Rusya’ya kayıyor, ya da Amerika ile ilişkileri çok kötü veya Rusya ile çok iyi deniliyor. Bu ne kadar doğru tartışılır.

 

Çünkü meseleye tamamen duygusallıktan uzak, sorunların farkında ve diplomatik pragmatizm üzerinden bakmak gerekiyor.

 

Türkiye’nin Amerika ve Türkiye’nin Rusya ile ilişkileri arasında aslında çok dramatik bir fark yok.

 

Mevcut sorunların gerçekte derinliğine, açık ve örtülü meselelere bakıldığında, Washington Ankara ve Moskova Ankara ilişkilerinin tanımını yapmak gerekirse, durum gergin tondaki bir melodinin farklı enstrümanla seslendirilmesi gibi bir şey.

 

Hem Washington hem de Moskova ile gerçekten çok ama çok ciddi sorunlar var.

 

Rusya, menfaat alanlarına dokunulduğunda hırçınlaşan ve zaman zaman da bilinen indirekt sert hamlelerini içeren Rus diplomasisini işletiyor.

 

Washington ise bilindik yaklaşımlarını bazen konjonktürel menfaatleri ile harmanlayarak, içerideki Türkiye aleyhtarı lobilerin de etkisi ile sürekli değiştirerek yönetmeye çalışıyor.

 

Türkiye milli menfaatleri açısından tezlerinde haklı. Bu durumdan taviz vermemesi de şart. Ama bu da doğrudan veya dolaylı hamlelere karşı hep tetikte olmayı gerektiriyor.

 

 

Tekrar etmeye gerek yok. Zaten artık hepimiz Amerika ile ana sorunları biliyoruz. Neredeyse sistemi kilitleyen ve Türkiye’ye Rusya’dan S-400 aldığı gerekçesi ile verilmeyen F-35’ler, PYD-YPG gibi terör örgütlerine destek, S400 füzelerinin geri gönderilmemesi halinde yeni sert yaptırım paketleri ile tehdit etmek, Halkbank davasında da ceza ima ederek aynı baskıyı kurmak.

Bunların hepsi Türkiye nezdinde kabul edilemeyecek başlıklar.

 

 

Rusya ve Amerika ile ilişkilere baktığımızda kategorize etmek gerekirse bunlardan hangisine hemen çözülebilecek sorun diyebilirsiniz.

 

Rusya ile önde gelen başlıklarla başlayalım;

 

@ Libya ve Afganistan’da Rusya’nın Türkiye’yi engelleyici tutumu ve karşı Hafter cephesinde işbirlikleri.

 

@ Ankara’nın Kırım’ın Rusya tarafından ilhakına tepkisi ve giderek Ukrayna ile yakınlaşan askeri savunma ilişkilerine, ‘Biz de Türkiye’nin etnik sorunları ile ilgileniriz’ şeklinde tehditlere varan Rusların karşı siyaseti ve demeçleri.

 

@ Metreküpü 1000 doları bulan Avrupa’daki doğal gaz fiyatları ve Türkiye’nin karşılaşabileceği yeni anlaşmalar yeni zamlı tarifeler olacağından Rusya’nın kış öncesi bunu Türkiye’ye karşı kullanma riski. 2022’de yılda 60 milyar metreküp tüketim beklenen Türkiye’de ciddi anlamda sıkıntı habercisi. Mavi Akım ve Türk Akım olsa da anlaşmalar yeni fiyatlarla kapıda.

 

@ İdlib’te özellikle son 4 yıldır devam eden belirsizlik ve Türkiye’yi evlatlarını şehit verdiği kızdıran saldırılar paralelinde Rusya’nın yaratıcı kaos teorisi. Esat Rejimi ile birlikte kimi zaman direkt kimi zaman da dolaylı şekilde İdlib’te hem gözlem noktalarımızda hem de sınırımızda bekleyen 2 milyon Suriyelinin üzerinde baskısı.

 

@ Türkiye’nin Suriye’deki harekat bölgelerinde Rusya’nın terör eksenleri PKK ilişkili PYD-YPG ile ilişkisini sürdürmesi. Benzer durumun özellikle Tel Rıfat’ta sürmesi. Moskova’da bile bu terör örgütü ile resmi görüşmeler.

 

@ Her ne kadar Rusya’dan S-400 füzeleri alınsa ve süreç yürüse de, Rus yetkililerin, sık sık Ankara adına’ ‘ Türkiye şunu da, bunu da alacak’ yönünde maksatlı çıkışlarda bulunmaları

. Bu bilinçli açıklamalar da perde arkasında

aslında ABD ile zaten bozuk ilişkileri daha da mayınlıyor.

 

@Ermanistan Azerbaycan Rusya arasındaki son ateşkes anlaşmasına göre, Azerbaycan’dan Türkiye’ye uzanacak Zengezor hattı, Rusya’nın Türkiye’nin Ukrayna ve Kırım konusundaki politikalarına tepkisi nedeni ile sıkıntıya girmiş görünüyor.

 

Durum böyle. Aynen bir gerilim melodisinin farklı enstrümanlarla çalınması hikayesi. Hangi tonda hangi enstrümanla çalınacağına siz karar verin. Ve melodinin atmosferine kendini kaptırmamak ve politikaları ona göre belirlemek en önemlisi.