• YARIM ALTIN
    3.835,00
    % -0,15
  • AMERIKAN DOLARI
    18,7860
    % -0,11
  • € EURO
    20,3844
    % -0,26
  • £ POUND
    23,3099
    % -0,23
  • ¥ YUAN
    2,7735
    % 0,00
  • РУБ RUBLE
    0,2708
    % 0,13
  • BITCOIN/TL
    446127,219
    % 3,24
  • BIST 100
    5.191,83
    % -0,75

EL SALVADOR’ DA NELER OLUYOR?

EL SALVADOR’ DA NELER OLUYOR?

El Salvador 06.09.2021 tarihinde 21 milyon dolar değerine denk gelen 400 adet BTC satın alarak devletin bilançosuna kaydettiğini duyurdu. Bu satın alma gerçekleştiğinde 1 BTC = 52.500 USD değerinde idi.

07.09 tarihinde ben tam da bu yazıyı Sizlere hazırlarken BTC 42.843 USD’ a iğne attı… Saat farkından dolayı sabahın 06.00 sın da El Salvador’ lular yeni güne gözlerini açarken devletlerinin kasasından sessizce 4.200.000 USD eksildi. Ülke deki hiçbir analistte kendilerine şimdi almayın, birkaç güne düzeltme gelir demedi sanırım. Yazık…

Satoshi Nakamato 2009 yılında bitcoin (BTC) konseptini ortaya koyduğunda BTC nin belki bir vadede dünyada kabul göreceğini ön görmüş olsa da eminim ki 12 senelik bir zaman diliminde, bunun bir ülkenin resmi para birimi olarak kabul edilebileceğini aklından geçirmemiştir.

BTC fanatikliğini ve maksimalizmini en üst seviyeye taşıyarak bitcoini resmi para birimi ilan eden El Salvador’ un bitcoin yasası, hatırlarsanız 2021 Haziran ayında meclisten geçmişti. Halkının 20 yıl öncesine dayanan bitcoin kullanımının arkasında dışarıdan bakıldığında, Amerikan’ın kara para aklama ve yolsuzluk gibi konularda hükümete yaptıkları baskı ve akabinde ülke yönetiminin dolara bağımlılığı azaltma arayışı yatıyor gibi görünmekte.

Başkan Bukele halkının 70%’ inin klasik bankacılık hizmetlerinden faydalanamadığını, bundan dolayı BTC kullanımının ülkede yaygın hale geldiğini hatırlatmakta. Nüfusunun büyük bir kısmını Amerika’ya çalışmaya gönderen El Salvador, her yıl GSYH’ nın %25 ine denk gelen 6 milyar dolar gibi bir rakamı bu yurt dışı işçileri aracılığı ile El Salvador’a geri kazandırmakta.

Başkan Bukele birkaç ay önce yaptığı bir konuşmada; BTC nin piyasa hacminin 680 milyar dolar olduğunu, bunun %1 nin El Salvador’a yatırım olarak gelmesi halinde ülkenin GSYH’ da %25’lik bir artışa yol açacağını belirtmişti ki bunu pek doğru kabul edemeyiz.

Zira bir ülkenin GSYH’ sı reel üretiminin karşılığındaki piyasa değeridir. Ülkeye itibari para veya BTC girişi bunu etkilemez.  Ancak bu giren BTC nin yeni iş kolları oluşturması veya mevcutlara ekonomik anlamda katkı yapması sonucu oluşacak kapasite ve üretim artışı GSYH üzerinde pozitif anlamda etki yapar.

El Salvador yönetimi, vatandaşlarının BTC ile ilgili her türlü işlemi yapabilecekleri, Türkçe de “teke” anlamına gelen “Chivo” isminde bir elektronik cüzdan uygulaması ortaya koymuş bulunmakta. Uygulamayı indiren şahıslar kimlik numaraları ile sisteme giriş yaptıktan sonra anında dijital cüzdanlarında 30 USD değerinde BTC yi görüyorlar. Bu devlet tarafından kendilerine sisteme ve kişisel kullanıma adaptasyon sağlayabilmeleri adına verilen bir tür ödül. Geçen hafta parlamento 150 milyon dolarlık bir rakamın bu amaç için kullanımına onay vermişti.

28.08.2021 tarihinde El Salvador’un birçok yerine 200’den fazla BTC alma, satma, dolar ile değiştirme işlemleri yapabilen, ATM’ ler yerleştirildi.

Yeni BTC yasası, halkın her türlü çarşı pazar alışverişlerini BTC ile yapabilmesine, esnafın ticaretini yaptığı mallarını BTC üzerinden fiyatlandırabilmesine, vergilerin BTC ile ödenebilmesine olanak tanıyor. Bunun yanı sıra, ülkede BTC’ nin ticaretinden elde edilen gelirlerden ticari kazanç vergisi alınmıyor.

İşin en çok endişe edilen yanı, ülkedeki tüm işletmelere BTC kabul şartı getirilmiş olmasından dolayı, ticaret yapanların BTC’ nin yüksek oranda değişkenlik gösteren (volatil) yapısı karşısında risklerini nasıl “hedge” edecekleri konusu.

Devlet başkanı Bukele yaptığı başka bir konuşmada verdiği örnekte; “Eğer bir meyve üreticisi malını BTC değeri üzerinden pazarlamış ve BTC olarak tahsilat yapmış ancak BTC nin değerinin dalgalanmasından dolayı oluşabilecek kayıplardan korkuyor ise, bu üretici elindeki BTC yi, devlet bankasında, malını sattığı andaki BTC değeri üzerinden Amerikan Dolarına çevirebilir” diyerek ticari işletmelerin ve üreticilerin zarar etmesinin önüne geçileceğinin devlet garantisinde olduğunu belirtmekte.

Ticaret ile uğraşanların riski değil, bitcoini ödeme aracı olarak kabul etmeleri gerektiğinin altını çizen Bukele, BTC nin dalgalanması ile sonrasında kar veya zarar şeklinde gerçekleşecek olan riskin devletin sorumluluğunda olacağının, devlet tarafından oluşturulan BTC fonunun bazen zarar, bazen de kar ederek kendini dengeleyeceğini, fonun amacının para kazanmak olmadığını belirtiyor.

Risk faktörü devlet tarafından çözülmeye hazır gibi görünse de El Salvador halkının %55’ inin internete erişimi olmaması, bunun kırsal kesimde %90 ları bulması gibi alt yapısal sorunların üstesinden henüz gelinebilmiş değil.

Bukele bu konuda da devletin uydu alt yapısı yatırımı yapacağını ve interneti ülke geneline yayacağını ifade etmekte ancak halen kripto para transferi esnasında oluşabilecek kesintiler veya kullanım hatalarından dolayı kaybedilebilecek paralar, BTC üretiminin elektrik faturalarına etkisi, daha da önemlisi ülkedeki bir çok vatandaşın akıllı telefonlardan ziyade basit cep telefonları kullanıyor olması gibi sorunların nasıl bertaraf edileceği henüz Bukele tarafından cevaplanabilmiş değil.

BTC nin merkeziyetsiz yapısının ve çıkarılma amacının, bir ülkenin resmi para birimi olarak kullanılmasından çok uzak olduğunu savunan ekonomistler, ülkenin BTC yi benimsemesindeki amacın; yurtdışından gelen veya yurtdışına gönderilen paralar üzerinde, aracı kurumların komisyon kazançlarını ortadan kaldırmak buna ilave olarak da halkın bir miktar kripto para birikimi yapmasını ve bundan gelir sağlamasını legal hale getirmek olduğunu savunmaktalar.

BTC yi, Amerikan Dolarına çevirmenin maliyetinin %10 olduğunu ifade eden sokaktaki vatandaş, BTC ile yaptıkları tahsilatları daha çok kripto varlık olarak biriktirmeyi tercih ettiklerini dile getirerek bu argümanı desteklemekteler.

6,5 milyon nüfusu ile Amerikan dolarına yakın bir coğrafya da konumlanan El Salvador, belki de BTC nin kendisini bir ülke para birimi olarak test edebileceği en uygun liman gibi görünmekte. Tabi ki gerek BTC‘ nin yeni evine gerekse evdeki halkın BTC ye alışması belli bir zaman alacak, ancak blok zincir üzerindeki 12 senelik güvenli yolculuğunu başarı ile devam ettiren BTC nin, “resmi para birimi” olarak da başarısını taçlandırması, kendisine ALTIN, DOLAR, EURO gibi oyuncular arasında sarsılmaz bir yer sağlayacaktır.