Önümüzdeki Cuma oldukça önemli bir gün olacak. Çünkü uzun süreden bu yana beklediğimiz EPİAŞ Vadeli Gaz Piyasası (VGP) işlemlere başlıyor. Bu adımla beraber Türkiye’nin ileride doğalgaz ticaret merkezi olması için gerekli en önemli adımlardan birisi de atılmış oluyor.

Yazarlar - Doç. Dr. M. Levent YILMAZ  29/09/2021     28 GÜN ÖNCE

Önümüzdeki Cuma oldukça önemli bir gün olacak. Çünkü uzun süreden bu yana beklediğimiz EPİAŞ Vadeli Gaz Piyasası (VGP) işlemlere başlıyor. Bu adımla beraber Türkiye’nin ileride doğalgaz ticaret merkezi olması için gerekli en önemli adımlardan birisi de atılmış oluyor.

 

Enerji sektörü, öngörülebilirliğin, şeffaflığın ve rekabetin en önemli olduğu sektörlerden birisi. Hali hazırdaki uygulamada BOTAŞ tarife değişikliği zamanlarında doğalgaz çevrim santrallerinin birkaç gün boyunca gaz fiyatını bilmeden üretime devam ettiği dönemler olabiliyor. Bu durum maliyetler açısından oldukça belirgin riskleri de beraberinde getiriyor. VGP’de işlemlerin başlaması ile birlikte gaz piyasalarında rekabetin artacağını biliyoruz. Bu aynı zamanda sanayi ve elektrik üretim santralleri için öngörülebilirliği de beraberinde getiriyor. Çünkü VGP ile birlikte piyasa katılımcıları yılık, çeyreklik ve aylık bazda sabit fiyatla gaz ticareti yapma imkanına kavuşacak. Piyasa derinleştikçe de rekabet artacağı için gaza daha ucuza daha uygun vadedeki kontratlarla erişmek mümkün olacak. Böylelikle BOTAŞ’ın tarife değişikliği dönemlerinde akla gelen “acaba yeni fiyat ne olacak?” sorusu da tarihe karışıyor.

 

VGP’in işlemlere başlamasının hayatımıza katacağı bir diğer fayda da uzun vadeli kontratların piyasa odaklı fiyatlanmasına imkan sağlaması. VGP’nin etkin bir şekilde işlediği atmosferde uzun vadeli doğalgaz kontratlarının pazarlık sürecinde elimiz de güçlenmiş olacak. Elbette bütün bunlar akşamdan sabah olacak şeyler değil. Dikkatli, sabırlı ve titiz bir süreç yönetimi gerekiyor.

 

VGP’nin Hollanda’daki gaz ticaret platformu TTF’e benzer bir yapıya evrilmesi için de yapılması gerekenler var. Bunun için başta doğalgaz piyasasının liberalleşmesi ve BOTAŞ’ın sektör payının azaltılması dahil atılması gereken cesur adımlar olduğunu belirtmeliyim. Bunlara ilave olarak VGP’nin TTF kadar etkin olabilmesi için yapılması gerekenlere dair işe yarar yol haritaları da var.  Mesela EFET (Avrupa Enerji Tüccarları Federasyonu) ve ACER (Avrupa Birliği Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı) yapılması gerekenlere ilişkin kapsamlı bir literatür sağlıyor. Söz konusu yol gösterici metodolojileri benchmark alarak planlar yaparak, şeffaf ve etkin bir iletişim ile yakın vadede derinliği olan bir vadeli gaz piyasası hedefine ulaşmak mümkün.

 

EPİAŞ bugün FORTUNE 500 Türkiye listesinde bir numarada. VGP’nin ve diğer piyasaların sağladığı makro katkılarla birlikte EPİAŞ Türkiye’nin en önemli şirketlerinden birisi konumuna geldi. Eğer atılan doğru adımlar uzun vadeli stratejilerle desteklenirse EPİAŞ sağlayacağı katma değer ile sadece Türkiye’nin değil bölgenin de en önemli şirketlerinden birisi olabilir.