• YARIM ALTIN
    3.448,00
    % 0,29
  • AMERIKAN DOLARI
    18,6415
    % 0,04
  • € EURO
    19,4360
    % 0,19
  • £ POUND
    22,5349
    % 0,27
  • ¥ YUAN
    2,6388
    % 0,41
  • РУБ RUBLE
    0,3052
    % -0,11
  • BITCOIN/TL
    319166,730
    % 1,24
  • BIST 100
    5.062,67
    % 1,71

Küresel stagflasyon kapıda mı?

Küresel stagflasyon kapıda mı?

Ben de uzunca bir süreden bu yana çeşitli platformlarda 2008 Krizi’nin etkilerinin halen devam ettiğini ve kriz ile mücadele için hayata geçirilen tedbirlerin işleri daha da kötü hale getirdiğini ifade ettim. Bu iddiamın ardından yatan en önemli neden de kriz sonrası uygulamaya konulan bazı politikaların bir türlü sonlandırılamamasıydı. Dolayısıyla küresel ekonominin pandemiye 2008 Krizi’nin etkileri devam ederken yakalandığını söylesek herhâlde yanlış yapmış olmayız.

Pandemi ile beraber ilk olarak ekonomiler kapandı. Gıda fiyatları hafif yükselirken enerji fiyatları düşmeye başladı. Küresel işsizlik artarken gıda fiyatlarında artış hızlandı. Sonrasında aşıların bulunması ile beraber ekonomilerin yeniden açılması bu kez daha farklı sonuçlar ortaya çıkardı. Hızla yükselen gıda fiyatlarına enerji fiyatları da eşlik etti. Ardından tedarik zincirlerinde yaşanan kopmalar arzda problem oluşturmaya başladı. Böylelikle tüm dünya uzun yıllar sonra yüksek enflasyon ile karşı karşıya kaldı. Elbette bundan hızla uygulanan aşırı genişletici para ve maliye politikalarının da önemli ölçüde etkisi oldu.

Pandemi döneminde daralan ekonomilerin sonrasında toparlanması büyüme rakamlarına olumlu yansıdı. Ancak devam eden dönemde karşı karşıya kalınan yüksek enflasyonla mücadele etmek için alınan tedbirlerin ekonomileri yavaşlatacağı hatta durgunluğa sebep olabileceği değerlendirildi. Başta Dünya Bankası ve IMF olmak üzere küresel büyüme tahminleri sürekli aşağı yönlü revize edilmeye başlandı. Nihayet Ukrayna-Rusya savaşının küresel ekonomi üzerindeki etkileri de bu kez resesyon yani durgunluk beklentilerini artırdı.

Tüm bu gelişmeler küresel ekonomi için stagflasyon beklentisi oluşturmaya başladı. Peki nedir bu stagflasyon? Stagflasyon, ekonomide resesyon ile enflasyonun aynı anda görülmesi durumudur. Yani bir yandan ekonomi daralırken diğer yandan fiyatlar artmaya devam eder. Bu durum ekonomi literatüründe paradoksal olarak nitelenen bir sonuç doğurur. Yani bir yandan işsizlik artarken diğer yandan enflasyon da artar. Oysa normal zamanlarda ikisi arasındaki ilişkinin ters orantılı olduğunu görürüz.

Bugün geldiğimiz noktada görünen o ki küresel enflasyon yüksek seyretmeye devam ederken küresel ekonomilerin daralacağını bir dönemle karşı karşıya ihtimalimiz artıyor. Bu tam olarak stagflasyon demek ve stagflasyonla mücadele oldukça zor ve kapsamlı ekonomi politikalarının uygulanmasını gerektiriyor. Açıkçası bu son derece sancılı bir dönem demek.