• YARIM ALTIN
    3.431,00
    % -0,06
  • AMERIKAN DOLARI
    18,6436
    % 0,03
  • € EURO
    19,4636
    % 0,19
  • £ POUND
    22,5471
    % 0,26
  • ¥ YUAN
    2,6347
    % 0,21
  • РУБ RUBLE
    0,3082
    % 0,01
  • BITCOIN/TL
    320266,591
    % 4,40
  • BIST 100
    4.977,64
    % 0,31

Ne olacak bu dövize?

Ne olacak bu dövize?

Döviz kurlarındaki gevşeme “ne olacak bu döviz?” sorularını gündeme getirdi. Kiminle konuşsam “nereye kadar düşecek” sorusu ile karşı karşıya kalıyorum…

Efendim, FED parasal genişelemeye devam edeceğini ve faizlerde bir yükselişin olmayacağını açıkladı. Bu nedenle risk iştahında artış var, bizim gibi piyasalara para girişi devam edebilir gibi açıklamaları şimdilik bir tarafa bırakıyorum. Daha basit bir noktadan bakmak istiyorum.

Gelin piyasalardaki para durumuna bir bakalım: Neden mi?

Döviz almak için öncelikle TL bulmak zorundasınız. Peki piyasada döviz alacak kadar TL var mı? Öncelikle buna yanıt vermemiz gerekiyor…

Yılbaşından Temmuzun 19’una kadar resmi TÜFE’nin yüzde 9.5; ÜFE’nin de yüzde 20 civarında olduğunu kabul edelim…

TL Kredi Gelişmeleri

Gelelim kredi artışına: Toplam TL krediler mevduat bankalarında 19 Temmuz itibariyle son bir haftada yüzde 0.13 gerilemiş. Son 5 haftada yüzde 0.38; yıbaşından itibaren yüzde 6.4 ve yıllıkta da yüzde 14 artmış. Katılım bankalarında ise son bir haftada TL kredi hacmi yüzde 0.52 gerilemiş; son 5 haftada yüzde 0.18 artmış; yılbaşından 19 Temmuz’a kadar yüzde 1.64 küçülmüş; son bir yıldaki artış da yüzde 10.31 olarak gerçekleşmiş…

Toplam kredilerin bir alt kalemi olan tüketici kredilerindeki artışa odaklanalım: Konut kredileri son bir haftada yüzde 0.10 daralmış; son 5 haftada yüzde 0.14; yılbaşından bu yana yüzde 0.24; son bir yılda da yüzde 7.65 artmış. Taşıt kredileri de aynı dönemde sırasıyla yüzde 0.10 daralırken; yüzde 0.39; yüzde 26.98 ve yüzde 60.16 artış göstermiş. Yılbaşından bu yana bakarsanız artış enflasyonun üzerinde ama taşıt kredilerinin tüketici kredileri içindeki payı çok düşük. Örneğin tüketici kredileri (kredi kartları hariç) 19 Temmuz’da toplam 671 milyar TL iken taşıt kredileri sadece 10 milyar TL olmuş. İhtiyaç kredilerindeki artış ise son bir haftada yüzde 0.42; son 5 haftada 0.22; yılbaşından itibaren yüzde 7.63 ve son bir yılda yüzde 16.71 artış göstermiş.

Kredi kartlarında ise gelişmeler şöyle: son bir haftada artış yüzde 1; son 5 haftada yüzde 1.12; yılbaşından itibaren yüzde 19.86; son bir yılda ise yüzde 48.32 artış dikkat çekiyor…

Kredi kartından TL çekip döviz alma maliyeti çok yüksek. Hane halkı bozulan gelir ve nakit akış dengesini kredi kartları ile düzeltmeye çalışıyor. Buradan dövize gidiş olmaz, olsa da çok küçüktür. Konut ve taşıtta da amaç belli…

Genel olarak yılbaşından bu yana, özellikle özel bankalar, kredi verme konuşunda isteksiz; nedeni de verildiğinde dönmeyecek endişesi…

Kamu bankaları kredi vermeye devam ediyor ama onların da sınırları zorlanmış durumda.

Peki, para arzı ne kadar artış göstermiş, onu da aşağıda yer alan tablo ile gösterelim. Bu artışların tamamı kur etkisinden arındırılmıştır…

Tablo. Para Arzı Artışı (%)

19 Temmuza kadar M1 M2 M3
Son bir hafta -0.9 0.12 0.14
Son 5 hafta 1.27 0.67 0.68
Yılbaşından itibaren 7.89 8.34 8.69
Son bir yılda 8.70 11.54 10.79

Gerek kredi artışı gerekse para arzındaki gelişmeler enflasyonun oldukça altında…

Piyasa TL bulma konusunda sıkıntılı. Merkez Bankası APİ dediğimiz işlemlerle (çok kısa vadeli) piyasaya 19 Temmuz itibariyle 273 milyar TL vermiş. Diğer bir ifadeyle, bankaları kısa vadeli fonlamış. Aynı dönemde piyasada dolaşan nakit para 235 milyar TL. Kısaca APİ miktarı piyasada dolaşan paradan daha fazla ve kısa vadeli geçici olarak verilmiş.

Kısaca piyasada TL oldukça kısıtlı… Bir de turizm mevsiminin başlaması nedeniyle döviz arzında “geçici” rahatlama sözkonusu…

Bu arada ödenmesi gereken vergi vs. TL giderlerimiz var…

Bunlar işin teknik yönleri…

CDS, diğer bir ifadeyle risk primi yüksek seyretmeye devam ediyor…

Emtia fiyatları yüksek seyrettikçe cari açık verilmeye devam edilecek…

Reform denilebilecek bir adım ortada yok…

Son bir haftada yangınlarla birlikte yaşananlar ise ortada…

Döviz düşüşü kalıcı mı diye sorarken buna benzer bir çok konuyu değerlendirmekte yarar var…